Nazar değmesi ve nazar duası: Kur'an ve Sünnet'e göre nazardan korunma

Günlük hayatta bir işimiz bozulduğunda, üzerimize ani bir ağırlık çöktüğünde ya da sevdiğimiz bir nimete hayranlıkla bakıldığında aklımıza hemen nazar (göz değmesi) gelir. İslam'da nazar batıl bir uğursuzluk inancı değil, sahih hadislerle sabit bir gerçektir; ancak nazardan korunmanın yolu mavi boncuklardan değil, Kur'an ve Sünnet'in öğrettiği dualardan geçer.

İslam'da nazar var mıdır?

Peygamber Efendimiz (s.a.v.) “Nazar (göz değmesi) haktır” buyurmuştur (Sahîh-i Buhârî 5740). Sahîh-i Müslim'deki rivayette ise “Nazar haktır; eğer kaderi geçecek bir şey olsaydı, nazar geçerdi” buyrulur (Sahîh-i Müslim 2188). İslam âlimleri, kıskançlıkla veya Allah'ın adını anmadan hayranlıkla bakan bir gözün ancak Allah'ın izni ve takdiriyle bir etki meydana getirebileceğini açıklar. Yani nazar Allah'ın takdirinden bağımsız bir güç değildir; korunma da yalnızca Allah'a sığınmakla olur.

Nazar boncuğu ve kurşun döktürmek caiz mi?

Kapıya, kıyafete ya da bebeğin yakasına nazar boncuğu, at nalı veya göz figürü takmanın, yahut kurşun döktürmenin İslam'da hiçbir yeri yoktur. Bir taş veya cam parçasının kötülüğü savdığına inanmak, korumayı Allah'tan başkasına bağlamak olur. İslam'da uğursuzluk var mı? rehberinde de açıklandığı gibi, mümin koruyucu olarak yalnızca Allah'a güvenir ve Sünnet'teki rukye (okuma) dualarına başvurur.

Peygamber Efendimizin okuduğu sahih nazar duası

İbn Abbas (r.a.), Peygamber Efendimizin torunları Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin'i nazardan ve her türlü şerden korumak için şu duayı okuduğunu ve “Babanız İbrâhim de İsmâil ile İshak'ı bu kelimelerle Allah'a sığındırırdı” buyurduğunu nakleder (Sahîh-i Buhârî 3371). Kişi bunu kendisi için tekil kalıpla şöyle okuyabilir:

أَعُوذُ بِكَلِمَاتِ اللَّهِ التَّامَّةِ مِنْ كُلِّ شَيْطَانٍ وَهَامَّةٍ وَمِنْ كُلِّ عَيْنٍ لَامَّةٍ

Okunuşu: E'ûzü bi-kelimâtillâhi't-tâmmeti min külli şeytânin ve hâmmetin ve min külli aynin lâmmeh.

Anlamı: “Her türlü şeytandan, zararlı haşereden ve değen her kötü gözden (nazardan) Allah'ın eksiksiz kelimelerine sığınırım.” (Çocuklar için okunurken “Üîzükümâ bi-kelimâtillâhi't-tâmmeti...” yani “İkinizi Allah'ın eksiksiz kelimelerine sığındırırım” denir.)

Hoşuna giden bir şey görünce: Mâşâallah

İnsanın kendi malına, çocuğuna veya bir kardeşinin nimetine bile nazarı değebilir. Kur'an-ı Kerim, hoşumuza giden bir nimet gördüğümüzde ne dememiz gerektiğini öğretir (Kehf 18:39):

مَا شَاءَ اللَّهُ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ

Okunuşu: Mâşâallâhü lâ kuvvete illâ billâh.

Anlamı: “Allah ne güzel dilemiş! Güç ve kuvvet ancak Allah'ındır.” Peygamber Efendimiz de bir kardeşinde hoşuna giden bir şey gören kimsenin onun için “Bârekallâh” (Allah mübarek kılsın) diyerek bereket duası yapmasını tavsiye etmiştir.

Felak, Nâs sureleri ve Kalem suresi 51-52. ayetler

Nazardan korunmanın en güçlü sünneti Felak (“ve min şerri hâsidin izâ hased” — kıskandığı vakit kıskanç kişinin şerrinden) ve Nâs surelerini okumaktır (Sahîh-i Buhârî 5017). Bunun yanında halk arasında nazar ayeti olarak bilinen Kalem suresi 51-52. ayetler de şifa ve korunma niyetiyle okunabilir:

وَإِنْ يَكَادُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَيُزْلِقُونَكَ بِأَبْصَارِهِمْ لَمَّا سَمِعُوا الذِّكْرَ وَيَقُولُونَ إِنَّهُ لَمَجْنُونٌ ۞ وَمَا هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ لِلْعَالَمِينَ

Okunuşu: Ve in yekâdü'llezîne keferû le-yüzlikûneke bi-ebsârihim lemmâ semi'u'z-zikra ve yekûlûne innehû le-mecnûn. Ve mâ hüve illâ zikrun li'l-âlemîn.

Anlamı: “O inkâr edenler Zikri (Kur'an'ı) işittikleri zaman neredeyse seni gözleriyle devireceklerdi; ‘Hiç şüphe yok o bir delidir’ diyorlar. Oysa o (Kur'an), âlemler için ancak bir öğüttür” (Kalem 68:51-52).

Rüyalar ve nazar

Hz. Yakub'un, oğlu Hz. Yûsuf'a güzel rüyasını kıskançlığa kapılabilecek kardeşlerine anlatmamasını öğütlemesi (Yûsuf 12:5), nimet ve müjdeleri kem gözlerden sakınmanın önemini gösterir. Bkz. Rüya kimseye anlatılır mı? ve Rüyada nazar değmesi.

Özetle

Nazardan korunmak için mavi boncuğa değil; sabah-akşam Ayetel Kürsi, İhlâs, Felak ve Nâs surelerini okumaya, Peygamberimizin öğrettiği sığınma duasına ve gördüğümüz güzellikler karşısında “Mâşâallâh, bârekallâh” demeye devam etmeliyiz.

Doğrusunu en iyi Allah bilir.